تبلیغات
ایج دریك نگاه

ایج دریك نگاه
ایج را بهتر بشناسیم 
قالب وبلاگ
نویسندگان
نظر سنجی
نظر شما در مورد وبلاگ چیست؟






آیین های ایران قدیم را بهتر بشناسیم

1-مقدمه ۩


نمودار و فرمول به دست آوردن سن تقریبی پسر و دختر برای ازدواج در بین ایرانیان و زرتشتیان.

پیوند زن و شویی یا زناشویی یكی از كار های پسندیده و بایسته در بین زرتشتیان است. پسران و دختران پس از رسیدن به بلوغ روانی، سن قانونی، رشد اجتماعی و آموختن مهارت های زندگی، باید تشكیل خانواده بدهند و زندگی مشترك خود را بنیان گذارند و عشق و علاقه را تجربه كنند كه این مهم با همكاری پدر و مادر خانواده در به سامان رسانیدن فرزندان، آسان تر و بادوام تر صورت می گیرد.

در ازدواج های صورت گرفته بین این قشر از جامعه، شاخص انتخاب سن همسر یا زن برای زندگی مشترك، به طور نسبی، از فرمول نصف سن پسر به علاوه ده تبعیت می كند.

در آیین زرتشتی بجز در شرایط خاص، طلاق وجود ندارد؛ همچنین هر مرد یا زن باید یك همسر برای خود برگزیند و این گزینش هنگامی تداوم خواهد داشت كه با نیروی خرد و بهره وری از تجربه بزرگان انجام گیرد.

در ایران باستان، مردی كه زن داشت و دارای فرزند بود، بر مردی كه زن و فرزند نداشت، برتری داشت. به مردی كه همسر انتخاب كرده بود «نمانو پی تی» و به زنی كه شوهر داشت «نمانو پت نی» گفته می شد؛ كه «نمانو» به معنی خانه و خانواده و قسمت دوم هر دو واژه، رییس و رهبر، معنی می دهد. این واژه ها در تفسیر پهلوی به صورت «كد خدا» و «كد بانو» آمده است. «كد»، «كده»، «كزه» و «خده» به معنی خانه و «خدا» به معنی سردار، رییس و صاحب، معنی شده است.

طبق شواهدی كه در دست است، مردان یا زنانی كه به هر دلیل، تنها شده اند، برای همیشه به همسر قبلی خود وفادار مانده و تجرد اختیار كرده اند؛ به ویژه خانواده ای كه دارای فرزند بوده اند، مهتری و سروری بر فرزندان تا به ثمر رساندن و تشكیل خانواده را گزیده و برای آنان از خود گذشتگی نموده اند.

پوروچیست یا پورچیستا، كوچكترین دختر حضرت زرتشت و از اولین گروندگان به آیین مزدیسنی است كه جاماسب فرزانه -وزیر و به قولی برادر كی گشتاسب- را به همسری گزید؛ واژه پوروچیستا به معنی پر بینش است.
حجت شكیبا

در نوشتار های قدیم آمده است كه زنان ایرانی در فن تیر اندازی، اسب سواری، شمشیر زنی و دیگر فنون پهلوانی نیز آموزش هایی می دیدند و در شكار و در جنگ شركت می جستند. درباره زنان نامور و شیر افكن درج است كه اغلب با یلان و پهلوانان، دست و پنجه نرم می كردند. بنابراین، مقام زن چه در زمان «زرتشت» و چه در پیش از وی، در جوامع ایرانی محترم و باارزش بوده است. البته با ظهور زرتشت و اصلاحات وی، چنانكه از «اوستا» و قسمت های متقدم بر می آید، زن نیز دارای حقوق مساوی با مرد بوده و به همان اندازه می توانسته ماثر باشد كه یك مرد منشا اثر داشته است. اراده زنان و دوشیزگان چه تا آن هنگامی كه در خانه پدری بودند و چه هنگامی كه شوهر كرده و به خانه شوهری می رفتند، قوی بوده و قادر بودند تا از روی خرد و درك واقعیت، حقانیت خود را به ثبوت برسانند و تحمیل نمایند.

آزادی رای زنان را، در «گات ها»، به هنگام خواستگاری «جاماسب» -وزیر «شاه گشتاسب»- از «پوروچیستا» -دختر زرتشت-، در می یابیم. زرتشت رو به سوی كوچكترین دخترش كرده، بیان می دارد: "تو ای پوروچیست! ای جوان ترین دختر زرتشت از خاندان  بخشد. پس با خرد خود هم پرسی كن و در صورت «هیچتسپ»! مزدا اهورا، جاماسب را كه به اندیشه نیك و  پاكی و راستی پایبند است، برای همسری، به تو میپسندیدن او، با عشق پاك در انجام وظیفه مقدس زن و شویی بكوش." پاسخ پورچیستا به پدر پس از اندیشه ژرف، چنین است: "بی گمان من كسی را كه برای خانواده، پدر و سرور گمارده شده، خواهم گزید و دوست خواهم داشت. باشد كه روشنایی اندیشه نیك به من برسد و زنی پارسا و پاكدامن در میان پاكان باشم."

پس از پاسخ پورچیستا كه نه تنها جاماسب را برگزیده، بلكه دوست خواهد داشت، زرتشت رو به انجمن و گردآمدگان در همایش نموده و می گوید: "این سخنان را به شما می گویم ای نو عروسان و تازه دامادان! پندم را با اندیشه بشنوید و به یاد سپارید و با یاوش(1) ۩خود، وجدان خود را دریابید و به كار بندید. پیوسته زندگی با اندیشه نیك كنید و هر یك از شما در راستی از دیگری پیشی جویید تا از زندگی و خانمان خوب برخوردار گردید. ای مردان و ای زنان! این را به درستی بدانید كه در این جهان، دروغ، فریبنده است؛ از آن بگسلید و آن را مگسترانید و این را نیك بدانید كه آن خوشی ای كه از تباهی و تیرگی راستی به دست آید، مایه اندوه است. پاداش نیك خداوند تا روزی برای شما خواهد بود كه در زندگی زناشویی خود چه در تنگی و چه در فراخی با هم بجوشید و با هم مهربان باشید؛ اما اگر اندیشه دروغ بر شما چیره گردد با پیامد آه و افسوس روبرو می شوید."

آیین زن و شویی یا زناشویی در بین زرتشتیان، بدون مهریه است و به ترتیب شامل «خواستگاری»، «نامزدی»، «گواه گیری»، «جشن عروسی»، «پاتختی»، «دست بوسی مادرزن» و «خانه خندان» یا «پاگشایی عروس» است كه در قدیم مراسم «سردواژ» نیز مرسوم بوده است. این مراسم در نزدیكی اجرای جشن عروسی و با سر آب روان رفتن داماد پس از عروسی انجام می شده است. در آینده به شرح آنها می پردازیم.(2)۩


عكس عروسی دو خانواده از پارسیان هند؛ پارسیان هند از زرتشتیان ایرانی ای هستند كه در هند می زیند؛ آنان در تنگنا های زمانه از ایران به هند كوچیده اند ولی سنت های سرزمین مادری، دین اجدادی و عشق به وطن را در خود حفظ كرده اند.
 

2-آشنایی دختر و پسر و گذاشتن قرار خواستگاری یا بله برون ۩

هنگامی كه خانواده های زرتشتی در دید و بازدید های خانوادگی، جشن ها و مراسم دینی و گردهمایی در نیایشگاه ها شركت می كنند، پسر و دختری كه قصد ازدواج دارند، با یكدیگر آشنا می شوند. در این آشنایی، چنانچه جوانی، دختر مورد علاقه خود را در نظر گرفت، موضوع را با خانواده خود در میان می گذارد كه خانواده پسر توسط یكی از فامیلان یا آشنایان، پدر و مادر دختر را از خواستگاری، باخبر می سازند. آنگاه خانواده دختر با گرفتن مهلت، تحقیق خود را آغاز می كنند. چنانچه از نظر فرهنگ خانوادگی، همخوانی داشته باشند، جواب بله را به اطلاع خانواده پسر می رسانند. آنگاه روزی را برای قرار و مدار و بیان چند و چون زندگی و شرایطی كه دارند، انتخاب می نمایند. چنانچه به توافق رسیدند، روزی را برای «خواستگاری» یا «بله برون» در نظر می گیرند.

در زمان قدیم، پسری كه تصمیم ازدواج داشت، مستقیماً به خانه پدر دختری كه در نظر داشت، مراجعه می نمود و پس از برشمردن هنر هایش، خواست خود را در میان می گذاشت. جوان حتماً بایستی هفت هنر می داشت؛ سواركاری، شكار، پیكار، چوگان، كشاورزی، آهنگری و ... كه در برابر پرسش پدر عروس می بایست پاسخ گوید. آنگاه پدر عروس، موضوع را با دخترش در میان می گذاشت و پس از موافقت دخترش، وصلت صورت می گرفت.

دوره ای نیز به سادگی با تقدیم برگ سرو سبز یا اناری كه با سكه رویش را زینت داده بودند، توسط مادر پسر به دوشیزه ای كه هنگام ازدواجش بود، خواستگاری صورت می گرفت كه اگر دختر بدین وصلت رضایت نداشت، از پذیرفتن برگ سرو یا انار، خودداری می كرد.

زمانی نیز نه چندان دور، بلكه سه دهه پیش، نامه ای برای خواستگاری، خطاب به پدر دختر نوشته می شد و به امضای داماد آینده و یا پدر داماد می رسید و برای خانواده دختر ارسال می شد. این نامه را برای شگون و مباركی، روی كاغذ سبز می نوشتند و در پاكت سبز قرار می دادند و با یك دستمال سبز رنگ، كله قند، آویشن، سنجد و نقل به منزل پدر دختر می فرستادند:

به یاری اهورا مزدای پیوند ساز

به روز .......... و ماه ..........

فرزانه ارجمند، آقای ...........

از آنجا كه هر سری را همسری شایسته و هر فردی را زوجی بایسته است، به رخصت پروردگار و به روش دین وه مزده یسنی(3)۩، اینجانب .......... سرافرازم كه دوشیزه والا گهر .......... فرزند ارجمند شما را برای همسری فرزندم آقای .......... خواستگاری نمایم.

امیدوارم او را به چاكری خود بپذیرید و مرا شاد كنید و سربلند فرمایید.

امضاء ..........

پدر عروس نیز در صورت موافقت، نامه ای در جواب به پدر داماد می فرستاد:

به یاری اهورا مزدای بخشنده و پیوند ساز

به روز .......... و ماه ..........

فرزانه والا نهاد، آقای ..........

در پاسخ به نامه خواستگاری آن فرزانه ارجمند از فرزندم دوشیزه .......... برای فرزند والا تبارتان، سرافراز است كه با بسی شادی و سربلندی، این پیوند نیك فرجام را پذیرا بوده، بدین وسیله، خوشنودی فرزندم و خود و همسرم را به آگاهی برساند.

آرمان داریم اهورا مزدا به آنها زندگی خوش و پربار بخشش فرماید و دیرزی و نیكبخت باشند.

امضاء ..........


پاورقی:
(1)۩ = یافتن، یابیدن
(2) ۩ =رك كتاب پیوند مهرگان، نوشته شهریار هیربد
(3)۩ =ا. (به كسر میم و فتح ی) مركب از سه كلمه «مه» به معنی بزرگ، «زدا» به معنی دانای مطلق یا دانای بی همتا و «یسنی» مشتق از یسنه به معنی پرستش یا ستایش كه معنی آن روی هم «دانای بی همتا پرسی» است و به كیش زردشتی اطلاق می شود؛ مزدیسنی و مزدیسنا هم گفته می شود.
منابع و مآخذ:
(1) مقام زن در ایران باستان؛ دینشاه ایرانی
(2) از نوروز تا نوروز؛ موبد كورش نیكنام
(3) مراسم و آداب زرتشتیان؛ موبد اردشیر آذرگشسب
(4) گاهشماری و جشن های ایران باستان؛ هاشم رضی
(5) مختصری از دانستنی های دینی؛ كیخسرو راستی
(6) ماهنامه پیك مهر؛ موبد مهربان شهروینی
(7) زناشویی در ایران باستان؛ هیربد جمشید كاتراك
(8) دانشنامه مزدیسنا؛ موبد جهانگیر اشیدری
(9) خاطرات 365 روز؛ جمشید پیشدادی
(10) اوستا؛ استاد اردشیر شهمردان
(11) تصنیف و ترانه؛ سعید مشكین قلم
(12) اشعاری از مهربان ابریشمی
(13) دیوان حافظ
(14) دیوان عراقی
(15) كلیات سعدی
(16) فرهنگ عمید
(17) اشعاری از خاقانی
(18) سفرنامه خجسته میسترینگ
(19) ابیاتی از اردشیر خاضع



طبقه بندی: دانستنیها،
برچسب ها: ایران، دانستنیها، ازدواج، فرهنگها،
[ یکشنبه 6 اسفند 1391 ] [ 11:01 ق.ظ ] [ علی میرزایی ]
.: Weblog Themes By Pichak :.

درباره وبلاگ


در فکر این بودم که از هر چیزی و هرجایی به ویژه زادگاهم به شما اطلاعاتی بدم با معرفی این وبلاگ امیدم ادا کردن حق مطلب است............

آخرین مطالب
لیست آخرین مطالب
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :
امکانات وب

Untitled Document Online User